Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for 24 Απριλίου 2009

Μια και πρόσφατα έγινε εδώ μια συζήτηση περί καπνού, με αφορμή την πίπα του κυρίου Υλό που μεταμορφώθηκε σε ανεμόμυλο, είπα να εμπλουτίσω τα δεδομένα μας με την υποδοχή του καπνού στην οθωμανική Κωνσταντινούπολη. Να σημειώσω ότι υπάρχουν πολύ περισσότερα στην οθωμανική γραμματεία σχετικά με την υπεράσπιση ή την απόρριψη του καπνού· εδώ περιορίζομαι σε όσα γράφουν δύο ιστορικοί για τις αντιδράσεις που συνάντησε κατά την εισαγωγή του. Οι ιστορικοί μας είναι ο Ιμπραήμ Πετσεβή Εφέντη (İbrâhîm Peçevî, ή ορθότερα: Peçuylu, Efendi) (1577-1649;), ο οποίος έγραψε την ιστορία της αυτοκρατορίας από το 1520 μέχρι το 1640, και ο καταπληκτικός Κιατίπ Τσελεμπή ή Χατζή Κάλφας (Kâtib Çelebî,  Hacı Halife) (1609-1657)· ο τελευταίος υπήρξε ένας πραγματικός «εγκυκλοπαιδιστής», πολυμαθέστατος και πολυγραφότατος, συγγραφέας μεταξύ άλλων μιας ογκώδους βιβλιογραφικής εγκυκλοπαίδειας και της περίφημης γεωγραφικής πραγματείας Τζιχάν-νουμά (Cihânnümâ, «εικόνα του κόσμου»). Αρχίζω με τον Πετσεβή:

 Οι Άγγλοι άπιστοι έφεραν [τον καπνό] το έτος 1009 [1600/1], και τον πουλούσαν ως φάρμακο για ορισμένες ασθένειες των χυμών. Κάποιοι άνθρωποι του κεφιού και ηδονιστές είπαν: «Ιδού, κάτι ευχάριστο», και εθίστηκαν. Σύντομα άρχισαν να τον χρησιμοποιούν και άνθρωποι που δεν ήταν απλώς άνθρωποι του κεφιού. Ακόμα και διάφοροι σπουδαίοι ουλεμάδες [νομομαθείς] και άλλοι μεγιστάνες υπέκυψαν σ’ αυτό τον εθισμό. Καθώς ο όχλος των καφενείων κάπνιζε δίχως σταματημό, τα καφενεία γέμιζαν με γαλάζιο καπνό, σε σημείο όσοι ήταν μέσα να μην μπορούν να δουν ο ένας τον άλλο. Αλλά και στις αγορές και τα παζάρια, δεν άφηναν ποτέ τις πίπες από το χέρι. Καπνίζοντας ο ένας στο πρόσωπο και τα μάτια του άλλου, έκαναν τους δρόμους και τις αγορές να βρωμάνε· προς τιμήν του καπνού έγραφαν ανόητους στίχους, και τους απάγγελναν όπου τύχαινε.

(περισσότερα…)

Read Full Post »